In navolging van Jean-Claude Trichet gaat Ben Bernanke, voorzitter van het Amerikaanse stelsel van centrale banken, persconferenties houden na de vergadering van de Federal Open Market Committee (FOMC), het comité dat het rentebeleid vast stelt. Maar terwijl de voorzitter van de Europese Centrale Bank elke maand de pers te woord staat, zal Bernanke zicht slechts vier keer per jaar aan een persconferentie wagen.

Toch betekent het communicatiebeleid van Ben Bernanke een aardverschuiving ten opzichte van dat van zijn voorganger, Alan Greenspan.
 
Anders dan het orakel Greenspan, die bijna twintig jaar lang aan het roer van de bank stond en zich steevast in nevelen hulde, is Bernanke altijd al een grote voorstander geweest van openheid bij de bank. Terwijl Greenspan het liefst de indruk wekte dat hij over de rente besliste door in een glazen bol te kijken,  laat Bernanke de beslissing over een eventuele rentestap afhangen van de economische data die nog bekend moeten worden. Niks glazen bol, gewoon kille cijfers.

Volgens de economische theorie van rationele verwachtingen zou transparantie goed moeten zijn voor de markt. Des te meer informatie bekend is des te beter beleggers in staat zijn om verantwoorde investeringsbeslissingen te nemen. Maar in het begin ging het nog weleens mis met de nieuwe openheid van Bernanke. Zo bevond hij zich, als kersverse centralebankpresident, tijdens het jaarlijkse galadiner voor het Witte Huis perscorps in het gezelschap van een tv-presentatrice van de financiële nieuwszender CNBC.

Hij vertrouwde haar toe dat investeerders zich vergisten als ze dachten dat er geen renteverhogingen meer zouden volgen. Toen de nieuwszender het tafelgesprek de maandag erop wereldkundig maakte, doken de aandelenkoersen omlaag. Maar dat was een beginnersfout. Tegenwoordig maakt Bernanke alleen nog maar gebruik van officiële communicatiekanalen, zoals persberichten en van tevoren op schrift gestelde speeches.

Het is niet toevallig dat Ben Bernanke zijn eerste persconferentie eind april zal houden, aan de vooravond van de grote politieke slag om de Amerikaanse begroting. De Republikeinen in het Congres dreigen niet in te stemmen met een verdere verhoging van het schuldplafond tenzij President Obama  akkoord gaat met draconische bezuinigingsmaatregelen om het Amerikaanse begrotingstekort terug te dringen. Als de patstelling niet wordt doorbroken, bestaat er kans dat de Amerikaanse overheid voor onbepaalde tijd de deuren moet sluiten, omdat er geen geld meer is om het personeel te betalen.

Als het Congres voor het einde van april geen besluit heeft genomen over de verhoging van het schuldplafond, dan zal Bernanke tijdens zijn eerste persconferentie ongetwijfeld de risico's voor de economische groei benadrukken als de overheid daadwerkelijk haar deuren zou sluiten. Daarmee komt hij direct in aanvaring met de Republikeinen, die toch al met argusogen het beleid van de centralebankpresident volgen.

Het Republikeinse congreslid Ron Paul, prominent aanhanger van de Tea Party beweging,  heeft al gedreigd om de Federal Reserve onder toezicht van het Amerikaanse Congres te plaatsen. Een dergelijke politisering van de centrale bank zou een ernstige bedreiging voor het financiële stelsel, de Amerikaanse dollar en de economie betekenen. Dat is een te grote prijs voor de door Bernanke gezochte openheid.

Heleen Mees