In de Verenigde Staten wordt het nieuws nu al maandenlang gedomineerd door het olielek in de Golf van Mexico. Van de ochtendnieuwsprogramma's tot de late night comedy shows, telkens weer zien we de beelden hoe naar schatting 60 duizend vaten olie dagelijks de zee instromen. Volgens een vriend van mij, die voor een grote Europese multinational werkt, hebben de Amerikanen het helemaal aan zichzelf te danken. In Europa zouden ongelukken als deze, dankzij strengere wetgeving, niet kunnen gebeuren.

In Europa mogen oliemaatschappijen niet in zee boren zonder dat een zogenoemde relief well, een extra boorput, is aangelegd. Als er een lek ontstaat dan kan die tweede boorput in werking worden gesteld. BP, de Britste oliemaatschappij en boosdoener in het geheel, is sinds begin mei bezig om twee extra boorputten aan te leggen. Maar die zijn niet eerder dan in augustus gereed, als de tropische storm die zich nu ontwikkelt geen roet in het eten gooit, en ondertussen blijven die vaten olie maar de zee instromen. De olie heeft inmiddels ook de kust van Louisiana bereikt. Het is een verschrikking om de met olie besmeurde pelikanen te zien.

Volgens de vriend in kwestie moeten alle oliemaatschappijen met elkaar op kosten concurreren en kan men dus niet verwachten dat een maatschappij meer voorzorgsmaatregelen neemt dan op grond van de wet strikt noodzakelijk is, zoals het aanleggen van een extra boorput. Dat het voor diezelfde oliemaatschappijen niettemin lucratief is  om in de Europese wateren te boren waar ze wel verplicht zijn om een extra boorput aan te leggen, deed volgens hem niet terzake.

Ik ben het hier grondig mee oneens, en ik denk dat de aandeelhouders en andere geldschieters van BP aan mijn kant staan. Het is tamelijk onnozel om te denken dat kostenbesparing tot winstmaximalisatie leidt, als daardoor onverantwoord grote veiligheidsrisico's worden genomen. Tony Hayward, de chief executive officer van de oliemaatschappij, heeft aan president Obama moeten toezeggen dat BP een schadefonds van 20 miljard dollar zou oprichten. Een door de president naar voren geschoven onafhankelijke deskundige, een Amerikaan, zal gaan beoordelen welke schadeclaims uit het fonds betaald gaan worden. Maar er is geen enkele garantie dat de schade voor BP tot die 20 miljard dollar beperkt blijft.

De Amerikaanse minister van Justitie, Eric Holder, is onderwijl een strafrechtelijk onderzoek gestart naar de handelwijze van BP op het boorplatform in de Golf van Mexico. Want los van het feit dat de Amerikaanse regelgeving voor diepzeeboringen te wensen overlaat, heeft BP ook de wettelijke voorschriften niet nageleefd. Veel van de apparatuur die werd gebruikt was niet in orde. In de Golf van Mexico zijn dertig vergunningen voor olieplatforms afgegeven. De regering-Obama wil dat het diepzeeboren voorlopig gestaakt wordt maar een rechter heeft dat afgelopen week geblokkeerd.   

Het zou mij verbazen als de oliemaatschappijen die nu actief zijn in de Golf van Mexico dat blijven doen zonder extra voorzorgsmaatregelen te treffen, ook als die de minimum wettelijke voorschriften te boven gaan. Het debacle van BP toont aan dat het zogenoemde staartrisico minder denkbeeldig is dan soms wordt gedacht.

Heleen Mees