Ceo's zijn in grote mate verantwoordelijk voor de performance van een onderneming, mogen we aannemen. De rol van deze topman is dus cruciaal, maar hoe bepaal je hoe iemand het doet? Over de langere termijn wel te verstaan. Veel beloonplannen definiëren de lange termijn als een horizon van drie jaar, maar dat is natuurlijk veel te kort. De echte test is hoe een bedrijf het heeft gedaan tijdens het volledige regime van de betreffende ceo.

Wijze van onderzoek
Morten Hansen (University of California en Insead), Herminia Ibarra en Urs Peyer (beiden Insead) hebben de prestaties van bijna 2000 ceo's van beursgenoteerde ondernemingen wereldwijd onderzocht over de gehele periode van hun aanstelling (tot 1 oktober 2009). Gekeken is naar drie factoren: de ‘landgecorrigeerde' aandelenopbrengst (stock return), de ‘bedrijfstakgecorrigeerde' aandelenopbrengst en de verandering in marktkapitalisatie (beurswaarde). Onderzocht zijn bestuurders die tussen januari 1995 en december 2007 ceo werden - reden dat legendarische ceo's als Jack Welch en Bill Gates ontbreken. Wat niet wegneemt dat de lijst verrassend is. Het zal geen verbazing wekken dat Steve Jobs van Apple op 1 staat, maar verder staan er veel relatief onbekende gezichten in de top. Mensen als Yun Jong-Yong van Samsung (de nummer 2), Mukesh Ambani van het Indiase energiebedrijf Reliance Industries (op 5) en John Martin van Gilead Sciences (de nummer 6). De ceo's in de top 50 produceerden gemiddeld een total shareholder return (TSR) van 997 procent, wat zich laat vertalen in een jaarlijkse aandeelhoudersopbrengst van gemiddeld 32 procent.

Gerespecteerde of mega verdienende ceo's staan niet in de top 50
De lijst overlapt opvallend weinig met rankings die zijn gebaseerd op de reputaties of de beloningen van ceo's. Veel zeer gerespecteerde of mega verdienende celebrity-ceo's staan niet in de top 50, en vaak zelfs niet in de top 100 of 200. Voorbeelden zijn Jamie Dimon van JPMorgan Chase, Satoru Iwata van Nintendo, Sam Palmisano van IBM, Rex Tillerson van Exxon Mobil, Carlos Ghosn van Renault-Nissan, Sergio Marchionne van Fiat, Robert Iger van Walt Disney en Jeffrey Immelt van General Electric. Degenen die het meest verdienen of de beste reputatie hebben, zijn kennelijk vaak niet degenen die het best presteren over de langere termijn.

Invloed land en bedrijfstak gering
Uit welk land de onderneming komt en in welke bedrijfstak zij opereert, maakt weinig verschil voor de ceo-prestaties. Slechts 8 procent van de variantie in ceo-performance kan worden toegeschreven aan verschillen tussen landen, 11 procent aan de bedrijfstak waarin de ceo werkt. In de top 50 zijn 16 landen vertegenwoordigd. Ceo's uit sommige bedrijfstakken zijn oververtegenwoordigd: energie, telecom, zorg (apparatuur en dienstverlening) en ook een lagegroeibedrijfstak als retailing. Zo komt slechts 4 procent van de onderzochte ondernemingen uit de energiesector maar is 12 procent van de ceo's in de top 200 uit die sector afkomstig. Zes van de tien best presterende ceo's komen uit de IT- of internetsector, maar in de top 200 zijn deze bedrijfstakken op zich niet oververtegenwoordigd.

'Insiders' hebben hogere noteringen dan 'outsiders'
Uit het onderzoek blijkt verder dat ceo's die afkomstig zijn uit het bedrijf zelf het gemiddeld beter doen dan ceo's die van buitenaf zijn ingevlogen. ‘Insiders' staan in de totale lijst gemiddeld 57 plaatsen hoger dan ‘outsiders'. Ook doen ceo's mét een mba-opleiding (32 procent van de onderzochte groep) doen het gemiddeld beter dan ceo's zonder zo'n opleiding. Zij staan gemiddeld 40 plaatsen hoger. Er staat één Nederlandse ceo in de top 50: Ad Scheepbouwer van KPN (op 48). Die dus de beste ceo van Nederland is.

Bron: Harvard Business Review, januari-februari 2010